25. Mơ hồ khái niệm tập đoàn kinh tế nhà nước

Tư Hoàng

Nguồn: TBKTSG Online, ngày 10/2/2015, 21:16 (GMT+7)

(TBKTSG Online) – Khái niệm về tập đoàn kinh tế nhà nước (TĐKT) rất mơ hồ đang dẫn tới nhiều hệ lụy sau khi các doanh nghiệp nhà nước lớn đã phát triển trở thành các tập đoàn thời gian qua.

Đây là nhận định của các chuyên gia kinh tế tại hội thảo “Thực trạng và giải pháp phát triển bền vững tập đoàn kinh tế ở Việt Nam” do Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM) tổ chức ngày 10-2.

Ông Bùi Văn Dũng, Trưởng ban cải cách và phát triển doanh nghiệp thuộc CIEM, nhận xét rằng theo Luật Doanh nghiệp năm 2005, TĐKT được hiểu là một nhóm doanh nghiệp và không có tư cách pháp nhân. Điều này là một bước tiến và phù hợp với thông lệ quốc tế.

Theo ông Dũng, vẫn theo Luật Doanh nghiệp, khái niệm TĐKT là nhóm công ty có quy mô lớn. Điều này đã dẫn đến hai cách hiểu ở các văn bản hướng dẫn luật.

Theo Nghị định 39, TĐKT là một nhóm công ty có số lượng lớn, dù có thể quy mô các công ty không lớn.

Bên cạnh đó, Nghị định 102 hướng dẫn Luật Doanh nghiệp quy định TĐKT là nhóm công ty chỉ gồm các công ty có quy mô lớn, có tư cách pháp nhân độc lập.

Trong khi đó, chuẩn mực kế toán 25 xác định TĐKT bao gồm công ty mẹ và các công ty con, dẫn đến cách hiểu TĐKT chỉ có hai cấp doanh nghiệp.

“Rõ ràng, chưa có sự thống nhất trong nhận thức, trong khung pháp luật về khái nhiệm TĐKT,” ông Dũng nói.

“Như vậy, câu hỏi hiện tại Việt Nam có bao nhiêu TĐKT cũng không trả lời được. nếu không rõ khái niệm thì khó đề ra cơ chế giám sát, đánh giá hoạt động cũng như bảo vệ lợi ích các bên có liên quan,” ông nói.

Ông Trần Tiến Cường, một chuyên gia hàng đầu về DNNN, bổ sung thêm: “Hơn 10 năm nay chúng ta vẫn cứ luẩn quẩn và rất rối về khái niệm, về nhận thức về TĐKT, nên tái cơ cấu cũng chỉ đến thế.”

“Có gỡ được lý luận về tập đoàn mới có cơ may giải quyết được mớ rối về TĐKT, tổng công ty Nhà nước,” ông Cường nói.

Theo báo cáo của CIEM, quy mô của các TĐKT nhà nước vẫn tăng khá nhanh và chiếm tỷ lệ áp đảo trong nhóm doanh nghiệp có quy mô lớn nhất. Trong top 20 doanh nghiệp lớn nhất Việt Nam thì 15 là TĐKT nhà nước.

Các TĐKT vẫn giữ vị trí thống lĩnh theo ngành, lĩnh vực then chốt của nền kinh tế: chiếm 99% trong sản xuất phân bón, 97% khai thác than, 94% trong sản xuất điện-gas, 91% trong truyền thông và 88% trong lĩnh vực bảo hiểm.

Ông Dũng của CIEM nhận xét, Luật Cạnh tranh quy định nhóm bốn doanh nghiệp có thị phần từ 75% trở lên trên thị trường sẽ đươc coi là có vị trí thống lĩnh thị trường. Như vậy, luật này chưa bao quát được thực tế là phần lớn các TĐKT đều có trên 4 doanh nghiệp thành viên, và chiếm lĩnh thị trường; gây khó khăn cho việc đề ra các biện pháp kiểm soát độc quyền ở các TĐKT.

Tiến sỹ Đinh Quang Ty, Hội đồng Lý luận Trung ương, nhận xét: “Đã có hội chứng TĐKT mà chúng ta đã biết như Vinashin, Vinalines. Nhiều người nói nếu sờ đến các TĐKT thì tất cả đều có vấn đề. Tại sao 10 năm gần đây nền kinh tế có những trục trặc lớn như vậy và những trục trặc lớn liên quan gì với các TĐKT. Chúng ta chưa có câu trả lời.”

Ông Ty nói: “Câu chuyện lợi ích nhóm, sân sau có hay không? CIEM phải chỉ ra được những bất cập lớn nhất của các TĐKT liên quan đến bất lợi cho phát triển kinh tế – xã hội.”

Theo Viện trưởng CIEM Nguyễn Đình Cung, cách Bộ Công thương đang bảo vệ EVN cho thấy Bộ này đang toàn đứng ở vai chủ sở hữu để ứng xử chứ không phải là cơ quan quản lý nhà nước. Vì thế, trật tự thị trường không được quản lý, không cạnh tranh lành mạnh, tạo ra dư địa cho địa tô, cho lợi ích nhóm.

Hội thảo này nhằm giúp CIEM hoàn thiện một báo cáo về TĐTK do Hội đồng Lý luận Kinh tế Trung ương đặt hàng để làm cơ sở báo cáo cho Đại hội Đảng 12 năm 2016.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s